Boterzuur

Boterzuur ((N-)Butyric Acid) is een mooi product, maar wordt niet altijd even enthousiast ontvangen. Waarschijnlijk omdat het zo vreselijk stinkt! Toch is het voor sommige vissers de sleutel tot succes. Rede genoeg om er eens in te duiken...! ;-)

  • Boterzuur is een volledig organisch, primair (verzadigd) carbonzuur. Een stofje met het kookpunt boven de 163,53 °C en smeltpunt vanaf -4,26 °C. Een vloeistof die zijn waarde tijdens het koken of stomen behoudt, volledig wateroplosbaar is, transparant en met een dodelijke geur.

  • Boterzuur komt voor in wat minder fraaie grondstoffen als ranzig geworden boter, sterk ruikende kazen, slecht “kuilgras” (door melkzuurgisting geconserveerd gras) of gewoon zweet. Het is de resultante van afbraak- en rottingsprocessen in vetten en oliën of de fermentatie van suikers en zetmeel. 

  • Boterzuur gaat verbindingen aan (synthese) met andere stoffen en vormt zo weer nieuwe stofjes. Hierdoor kan dit slecht ruikend goedje samen met een flavour of olie juist verrassend lekker geuren. Niet voor niets bevatten sommige succesvolle flavours als pineapple, white chocolate, buttercream en bessen, boterzuur in hun formule. 

  • Boterzuur ruikt daarbij slechter dan dat het smaakt. De stof heeft als zuur een “scherp karakter”, maar kent verder een zoete nasmaak. 

  • Boterzuur wordt door verschillende fabrikanten op de markt gebracht. Het is alleen soms lastig om precies de “zuiverheid” van deze producten op waarde te schatten (% boterzuur), hetgeen invloed kan hebben op je dosering. 

  • Boterzuur wordt al in zeer kleine hoeveelheden door de karper opgemerkt. Daarbij behoudt het lang zijn eigen geur, ongeacht de omgeving waarin het zich bevindt (slib, rottende bladeren, enzovoort). 

  • Boterzuur is echt iets voor speurhonden. Ze zijn er super gevoelig voor. Het is een van de belangrijkste stoffen bij het volgen van sporen. Vanwege de goede oplosbaarheid in water zou de vis op ongeveer eenzelfde niveau de stof moeten kunnen vinden. Het vermogen om boterzuur te signaleren is daarbij zo’n 1.000 x beter als bij de mens! 

  • Boterzuur wordt door veel vissers (óók witvissers en roofvissers) gezien als een van de betere en meest efficiënte attractoren die er bestaan. Met name op water waar dit goedje nog niet (vaak) is toegepast. De attractieve werking zelf wordt op verschillende wijzen uitgelegd. Hieronder twee gedachten die wij tijdens onze speurtocht tegen kwamen:

  1. Boterzuur zou effect hebben op de PH-waarde van de boilie, daarmee het water en zodoende de karper (positief) conditioneren. Klinkt logisch, maar wordt door andere vissers weer ontkracht. Al was het maar dat dan in feite elke base of zuur vis zou moeten lokken, wat niet het geval is. Daarbij zou die enkele druppel per kilo mix nauwelijks invloed hebben op de PH-waarde van de boilie als geheel. Ook is de gedachte dat alleen verandering in PH-waarde verantwoordelijk is voor attractiviteit hoogst onwaarschijnlijk. Boterzuur beïnvloedt zeker de receptoren van de vis, maar op een andere, wellicht meer complexe wijze dan dat de vis in staat is om verschil aan PH-waarde te “proeven”.

  2. Boterzuur heeft waarschijnlijk eerder zijn attractieve werking doordat het de stoffen nabootst die de karper in zijn dagelijks leven zo vreselijk aantrekkelijk vindt. Mogelijk vertoont de structuur (de chemische opbouw van boterzuur) overeenkomsten met de opbouw van natuurlijke organismen in het water; zijn oorspronkelijk voedselbron. Zo schijnen vergelijkbare stofjes in bijvoorbeeld kaneel-, appel- of aardbijen-flavour nauw verwant te zijn aan substanties in het natuurlijk voedsel van de karper (mosseltjes, kreeftjes, vlooien,...). 

Leuk: Aansluitend op dit laatste een aardige bespiegeling op de werking van triggers in het algemeen. Deze gaat uit van het idee dat het er eigenlijk niet zo toe doet hoe nu precies (in detail) de vis de stofjes weet te herkennen. In plaats daarvan stelt het voorop dat de karper als soort al eeuwen naar voedsel zoekt dat in zijn primaire levensbehoeften voorziet en dat binnen dit speelveld ruimte bestaat voor variatie, alternatieven... kleine afwijkingen. Dit mede om met veranderende omstandigheden te kunnen omgaan; te overleven dus. Met dit in het achterhoofd lazen we het volgende op een Engels forum: 

“... Stel dat Mosseltjes of Bloodworm het specifieke stofje X dragen en dat de karper door de eeuwen heen heeft geleerd om dit stofje te vinden. Nu is er ook stofje Y en dit stofje zit toevallig in een nieuw type fruit-flavour. De karper heeft hier nog nooit van “gehoord”, maar het toeval wil dat de chemische opbouw van het stofje Y vrijwel gelijk is aan het stofje X. Vanuit een evolutionair oogpunt is het onmogelijk voor de karper om onderscheidt te maken tussen deze twee stofjes. Hij heeft simpelweg stofje Y nog nooit ontmoet en dus als “anders” kunnen determineren. De kans is dus groot dat hij de stofjes als “hetzelfde” ervaart... m.a.w. meent stofje X te eten. De stelling is dat in “flavour- of triggerland” in veel gevallen geldt: “close is close enough!”

Dosering: We denken dat je bij het toepassen van boterzuur onderscheidt moet maken tussen de attractor en het fenomeen attractiviteit. Een attractor is een stofje die de karper “aantrekt”. Je kunt er veel of weinig van gebruiken. Het zal de vis stimuleren om het aas even op te zuigen. Attractiviteit is vervolgens de mate waarin het aas bij de karper in de smaak valt. De twee begrippen zijn dus niet perse hetzelfde en dienen een ander doel. Zo kan een hoge dosis attractor de karper krachtig stimuleren om te eten, maar deze “reflex” is mogelijk van korte duur als de smaak niet bevalt. Terwijl attractief aas wellicht langer de tijd nodig heeft om gevonden te worden, maar de vis wel terug laat komen en er ook meer van doet eten. “Less” is dus niet altijd “more”... het is afhankelijk van wat je wilt bereiken. Daarom zouden we willen aanbevelen om de dosering doorgaans in je boilies laag te houden (max. 1 ml./kilo mix), zeker als er ook flavours in je recept zitten. Voor de smaak het meest veilig en passend binnen de ervaringen “uit het veld”. Hoger doseren kan ook (max. 3 ml./kilo mix) en zien we terug in sommige verhalen, maar wij weten niet of dit perse ook de smaak (attractiviteit) verbetert. Wel denken we dat het de instant-waarde van je recept verhoogt. Vervolgens is het nog interessant om je haakaas eens lekker te pimpen. Dus tussen dat bed van “free offerings” op te vallen of als single hook extra aandacht te trekken. De dosering kan hiervoor wellicht nog meer omhoog (>> 3 ml./kilo mix). (zie “Tip uit de markt”)

Tip uit de markt: Doe eens een klein laagje water in een potje en los daar 1 ml. boterzuur in op. Doe er de pop-ups of bottom baits bij en schud het geheel flink door elkaar. Laat de vloeistof er goed in trekken. Giet daarna het overtollige vloeistof er weer uit... knallen maar!

Combinaties: Sommige vissers vinden dat de kracht van boterzuur ligt in het maken van goede combinatie met andere grondstoffen, flavours, essentials, kruiden, enzovoort. Wij zijn geneigd dit ook zo te zien. Toch kan je in lijn met het voorgaande hier vraagtekens bij stellen:

  1. Wij vissers zijn gewent een oordeel te geven op basis van menselijke perceptie van geur en smaak. Hiermee bepaalde smaken, geuren en combinaties als “voorbeeldig” te bestempelen. Boterzuur echter doorbreekt deze “logica”; het stofje is extreem smerig en tegelijk werkt het als een bewezen trigger voor de vis! Hiermee vervalt onze positieve respons als bewijs van kwaliteit. Dus maakt het feitelijk niet uit waar je het bij gebruikt of hoe het smaakt of ruikt, het trekt gewoon karpers aan! Dit naar alle waarschijnlijkheid omdat het die stoffen imiteert waar de vis behoefte aan heeft. Elk ander ingrediënt in de boilie is dan niets meer dan een extra laag of impuls. 

  2. Toch is het feit dat de zuur verbindingen maakt en zo “nieuwe stoffen” ontwikkeld aanleiding om te denken dat goede combinaties wel degelijk van meerwaarde zijn. Niet perse dus omdat ze dan beter ruiken, maar omdat die “nieuwe stofjes” mogelijk de vis op een andere niveau positief conditioneren. Hier ontbreekt alleen de kennis hoe dit precies werkt en met welke ingrediënten wat gevormd wordt. Wat we wel weten is dat sommige top-vissers boterzuur in bijna elk soort van aas gebruiken... kortom, ga gewoon experimenteren en kijk wat het effect is op jouw maatpak!

Handschoenen aan, neus dicht en kleine hoeveelheden...